OSMANLI'DA KÖPEKLER

 

Bu kitap, köpeklerin Osmanlı İmparatorluğu gündelik yaşamındaki yerini anlatmaktadır. Osmanlı İmparatorluğu, köpeklerin şehirlerde yaşadığı ve bunun insanlar tarafından sıradan görüldüğü bir kültüre sahiptir. Özellikle İstanbul şehrine imparatorluk dışından gelen birçok kimse bu durumu, kendi ülkelerinde rastlamadıkları için başta garipsemiş fakat sonradan bunun alelade, geleneksel bir gündelik yaşam hâli olduğunu keşfetmiştir. Bundandır ki evvela İstanbul olmak üzere, Osmanlı İmparatorluğu’nun diğer şehirlerine seyahat eden kimselerin yazdıkları metinlerde köpeklerle ilgili hususi bölümler yer almıştır.

Osmanlı’da halk, köpekleri dinî ve geleneksel âdetleri doğrultusunda beslemiştir. Yalnızca köpek değil, kedi ve kuşların da beslenip korunduğu imparatorluk topraklarının kültürel yaşam biçimi, hayvanseverlik kavramının süregelmesiyle tanınmıştır. Öyledir ki imparatorluk sokaklarında, yalnızca hayvanların beslenmesi için çalışan mancacı adında özel bir esnaf bulunmaktadır. Tarih kaynakları, Türklerin köpeklere karşı iyiliksever olmalarını vurgulamalarının dışında, onlara kötü davrananlara tepki gösterdiklerini, hatta kimi zamanlarda devletin de köpeklere karşı sürgün etmek ve öldürmek gibi eylemlere giriştiğinde bunları protestolarla önlediklerini vurgulamaktadır.

Köpekler Osmanlı İmparatorluğu topraklarında iyi koşullarda yaşasalar da zaman zaman hem münferitler hem de devlet tarafından öldürüldüler. Bu eylemlerde halkın köpeklerin yanında yer alması nice köpek karşıtı devlet faaliyetinin henüz ihtimal dahilindeyken önünü kesti, nicesini de uygulanma aşamasındayken durdurdu. Bütün bu vakalar, Osmanlı İmparatorluğu’nda köpekli şehir geleneğinin sürdürülmesini sağladı. Hülasa, köpekler zaman zaman çeşitli yöntemlerle öldürülmüş olsa da bu olaylar köpekli şehir kültürünün kadimliği ve kapsayıcılığı karşısında ara vakalar olarak kaldı. Böylece imparatorluğun sonuna kadar süren bu yaşam geleneği, cumhuriyet devrine miras kalarak günümüze dek ulaştı.